Màn hình cong là gì? Cấu tạo, độ cong R và cách chọn

Màn hình cong là gì? Đó là loại màn hình có bề mặt hiển thị uốn thành một cung tròn, hai cạnh trái phải hơi hướng về phía người ngồi, thay vì phẳng hoàn toàn như màn hình truyền thống. Độ cong được ghi bằng chỉ số R (ví dụ 1000R, 1500R, 1800R) và đây là con số đầu tiên cần đọc khi so các mẫu màn hình cong với nhau.

Bài này giải thích nguyên lý, cấu tạo, cách đọc độ cong và cách nhận biết một màn hình cong tốt. Nếu bạn đang phân vân giữa cong và phẳng, phần so sánh chi tiết nằm ở bài nên mua màn hình máy tính cong hay phẳng; ở đây chúng ta chỉ tóm tắt để bạn nắm ý chính.

Màn hình cong là gì và khác màn hình phẳng ở đâu?

Về bản chất, màn hình cong cũng là màn hình LCD (hoặc OLED) quen thuộc, chỉ khác ở hình dạng: bề mặt lõm nhẹ về phía người dùng. Phần lớn người dùng chỉ cảm nhận được sự khác biệt khi ngồi trước màn hình và nhìn sang hai mép: với màn hình cong, mép màn hình nằm gần mắt hơn so với màn hình phẳng cùng kích thước.

Ý tưởng màn hình cong không mới. Theo tài liệu tham khảo về màn hình cong, các màn chiếu cong như Cinerama đã có từ những năm 1950, còn tivi cong đến tay người tiêu dùng khoảng năm 2013 qua các hãng lớn như Samsung và LG. Sau đó hình dạng này được đưa sang màn hình máy tính, nhất là dòng chơi game và dòng Ultrawide.

Chỉ số R trên màn hình cong nghĩa là gì?

Để hiểu màn hình cong là gì, bạn cần đọc được chỉ số R. Chữ R viết tắt của Radius, nghĩa là bán kính. Con số đứng trước chữ R là bán kính của vòng tròn tưởng tượng mà bề mặt màn hình là một phần của nó, tính bằng milimét. Vì vậy 1000R tương ứng bán kính 1.000 mm (1 mét), 1500R là 1,5 mét và 1800R là 1,8 mét.

Số R càng nhỏ, màn hình càng cong. Màn 1000R cong rõ hơn màn 1500R, và 1500R cong rõ hơn 1800R.
R không phải kích thước màn hình. Bán kính 1000 mm không liên quan đến chiều rộng; hai thông số này độc lập với nhau.
R không phải thang điểm chất lượng. Số nhỏ hơn không có nghĩa là tốt hơn, chỉ có nghĩa là cong nhiều hơn.

Các mức thường được nhắc ở thị trường gồm 1000R, 1500R, 1800R, 3000R và 4000R. Bạn có thể xem cách chọn giữa các mức này ở bài độ cong màn hình 1000R, 1500R, 1800R khác gì nhau.

Vì sao nhà sản xuất uốn cong màn hình?

Lý do được các hãng nêu ra là hình học. Trên màn hình phẳng cỡ lớn, vùng giữa ở gần mắt hơn vùng rìa. Với màn hình cong, khoảng cách từ mắt đến các điểm trên màn hình chênh lệch ít hơn, nên hình ở hai bên ít bị nghiêng và nhìn đều hơn. Theo một số tài liệu của hãng, độ cong còn gần với cách mắt người quan sát cảnh vật xung quanh, đem lại cảm giác bao quanh khi chơi game hoặc xem phim.

Cần nói rõ giới hạn: các lợi ích này là lập luận của nhà sản xuất và phụ thuộc vào kích thước màn hình, khoảng cách ngồi và vị trí ngồi. Ngồi lệch tâm nhiều thì độ cong có thể gây méo hình thay vì giúp ích. Tài liệu tham khảo cũng lưu ý rằng khi xét trường nhìn thì tỷ lệ khung hình mới là yếu tố chính, không phải bản thân độ cong.

Cấu tạo của màn hình cong gồm những gì?

Nếu hỏi màn hình cong là gì ở góc độ kỹ thuật, câu trả lời là: cấu tạo cơ bản giống màn hình phẳng cùng loại: tấm nền hiển thị (lớp tinh thể lỏng, lớp lọc màu và lớp phân cực nếu là LCD), đèn nền, lớp kính hoặc lớp bảo vệ, mạch điều khiển và vỏ khung. Điểm khác nằm ở chỗ toàn bộ cụm này phải được tạo hình theo một đường cong ổn định.

Theo các nguồn đã đọc, những mẫu cong đời đầu thường được làm bằng cách uốn một tấm nền phẳng đã sản xuất xong, dễ gây hiện tượng loang mờ và lẫn màu ở mép. Về sau, với kính linh hoạt, tấm nền LCD có thể được chế tạo trực tiếp trên bề mặt cong thay vì uốn tấm có sẵn. Chi tiết kỹ thuật chính xác khác nhau theo từng hãng và từng dòng, nên khi cần so sánh hãy dựa vào thông số công bố của đúng mẫu máy.

Tấm nền VA, IPS và màn hình cong liên quan thế nào?

Hình dạng cong và loại tấm nền là hai chuyện khác nhau. Cong hay phẳng chỉ là dáng bề mặt, còn VA, IPS, TN hay OLED là công nghệ tạo ảnh. Có thể đọc thêm về ba loại phổ biến ở bài tấm nền TN, IPS, VA.

Điều đáng biết là nhiều tài liệu nhận xét tấm nền VA hợp với màn hình cong nhất, nên phần lớn màn hình cong trên thị trường dùng VA. Cùng nguồn đó cho rằng tấm TN và IPS vốn được thiết kế phẳng, khi uốn cong có thể chịu áp lực ở mép và xuất hiện méo hoặc quầng sáng trắng. Vì vậy khi xem một màn hình cong, đừng chỉ nhìn chữ R mà cần xem thêm tấm nền của chính mẫu đó. Nếu quan tâm công nghệ tấm nền khác, bạn có thể xem bài màn hình OLED là gì.

Màn hình cong khác màn hình Ultrawide ở điểm nào?

Nhiều người hỏi màn hình cong là gì khi vừa thấy màn Ultrawide, vì hai khái niệm này hay bị nhầm. Ultrawide nói về tỷ lệ khung hình, ví dụ 21:9 hoặc 32:9, tức màn hình rộng hơn nhiều so với tỷ lệ 16:9 thông thường. Màn hình cong nói về hình dạng bề mặt. Một màn hình có thể phẳng mà vẫn Ultrawide, và có thể cong mà vẫn là 16:9.

Tuy nhiên hai đặc điểm này hay đi cùng nhau: màn càng rộng thì hai mép càng xa mắt, nên độ cong càng có lý do để tồn tại. Một số tài liệu so sánh rằng màn 49 inch tỷ lệ 32:9 có diện tích hiển thị tương đương hai màn 27 inch đặt cạnh nhau và không có viền chen giữa. Khi chọn kích thước, bạn nên đọc thêm bài màn hình 24 hay 27 inch để chọn theo khoảng cách ngồi.

Ưu điểm và nhược điểm của màn hình cong (tóm tắt)

Sau khi biết màn hình cong là gì, bạn nên cân nhắc cả mặt được và mặt chưa được của nó.

Ưu điểm

Cảm giác bao quanh rõ hơn khi chơi game thế giới mở, đua xe hoặc xem phim.
Khoảng cách từ mắt đến các vùng màn hình đồng đều hơn, nhất là với màn lớn hoặc Ultrawide.
Màn Ultrawide cong có thể thay hai màn hình đặt cạnh nhau và bớt viền chen giữa.

Nhược điểm

Đường thẳng có thể trông hơi cong ở hai mép nên không lý tưởng cho đồ họa, kiến trúc hoặc việc cần căn chỉnh chính xác.
Có thể dễ bắt phản chiếu hơn khi đặt trong phòng nhiều ánh sáng.
Góc nhìn tốt nhất khi ngồi chính diện, không hợp cho việc cùng xem chung một màn hình.
Độ cong quá lớn khiến một số người thấy tầm nhìn bị thu hẹp.

Phần so sánh theo từng nhu cầu cụ thể (đồ họa, văn phòng, chơi game, treo tường) đã có trong bài về cong và phẳng, bạn không cần đọc lại ở đây.

Màn hình cong có hại mắt không?

Khi tìm hiểu màn hình cong là gì, nhiều người lo nhất chuyện sức khỏe. Chưa có kết luận chắc chắn rằng màn hình cong gây hại mắt, và cũng chưa có bằng chứng đủ mạnh để khẳng định nó luôn tốt cho mắt. Một số hãng cho rằng mắt ít phải điều tiết hơn vì khoảng cách đến màn hình đồng đều hơn, nhưng phần lớn là lập luận của nhà sản xuất, không phải kết quả kiểm chứng độc lập. Có người dùng quen nhanh, có người thấy khó chịu khi độ cong quá mạnh.

Mỏi mắt thường đến từ các yếu tố khác nhiều hơn: ngồi quá gần, độ sáng không phù hợp, ánh sáng phòng chói, nhìn liên tục không nghỉ. Dù chọn màn cong hay phẳng, bạn nên điều chỉnh độ sáng, đặt màn đúng tầm mắt và nghỉ mắt định kỳ. Nếu bạn hay bị nhức mắt, đau đầu khi nhìn màn hình, nên đi khám mắt thay vì chỉ đổi màn hình.

Cách nhận biết màn hình cong tốt trước khi mua

Một màn hình cong tốt không chỉ là màn có độ cong rõ. Bạn có thể kiểm tra theo các bước sau, nhất là khi xem trực tiếp tại cửa hàng:

Đọc thông số công bố: độ cong R, kích thước, tỷ lệ khung hình, độ phân giải, tần số quét và loại tấm nền của đúng model. Độ cong nên hợp với kích thước màn hình.
Nhìn thẳng chính diện: ngồi đúng vị trí làm việc, xem hai mép có méo, loang màu hay quầng sáng bất thường không.
Mở nền tối và nền trắng: kiểm tra hở sáng ở viền và độ đều màu trên toàn màn. Chi tiết xem ở bài cách test điểm chết màn hình.
Thử văn bản và đường thẳng: mở trang văn bản, bảng tính hoặc lưới để xem đường thẳng ở mép có chấp nhận được với công việc của bạn không.
Xem chân đế và vị trí đặt: màn cong thường sâu hơn màn phẳng, cần chừa chỗ cho bàn phím, chuột. Nên kiểm tra phản chiếu từ cửa sổ hoặc đèn phòng.
Kiểm tra tình trạng nếu mua máy đã qua sử dụng: bề mặt, viền, nút điều khiển, cổng kết nối và các điểm chết.

Màn hình cong phù hợp với ai?

Hiểu rõ màn hình cong là gì sẽ giúp bạn chọn đúng nhu cầu. Màn hình cong hợp với người chơi game thế giới mở, đua xe, người dùng Ultrawide muốn thay hai màn hình bằng một màn hình liền, và người thích xem phim, giải trí khi ngồi cố định trước bàn. Người thường xuyên làm đồ họa hoặc việc cần đường thẳng chính xác nên thử kỹ, thậm chí cân nhắc màn phẳng.

Nếu muốn xem các mẫu đang có để so sánh trực tiếp, bạn có thể tham khảo danh mục màn hình cong tại Gia Phong Computer. Tình trạng hàng và thông số từng mẫu nên xem trực tiếp trên trang sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp về màn hình cong là gì

Màn hình cong là gì, có phải chỉ để làm đẹp không?

Không chỉ để làm đẹp. Độ cong nhằm làm khoảng cách từ mắt đến các vùng màn hình đồng đều hơn và tăng cảm giác bao quanh. Tuy nhiên hiệu quả phụ thuộc kích thước màn, khoảng cách ngồi và nhu cầu sử dụng.

1000R và 1800R, mức nào cong hơn?

1000R cong hơn. Số R nhỏ hơn nghĩa là bán kính nhỏ hơn, tức đường cong gắt hơn.

Màn hình cong có làm việc văn phòng được không?

Được. Nhiều người dùng văn phòng vẫn thoải mái với màn cong, nhất là mức cong nhẹ. Nếu công việc cần căn chỉnh đường thẳng chính xác thì nên thử trước hoặc chọn màn phẳng.

Màn hình cong có hại mắt không?

Chưa có kết luận chắc chắn là có hại hay có lợi. Bạn nên chú ý độ sáng, khoảng cách ngồi và nghỉ mắt định kỳ.

Màn hình cong có phải là màn hình OLED không?

Không. Cong là hình dạng bề mặt, còn OLED là công nghệ tấm nền. Một màn hình cong có thể dùng tấm nền khác nhau tùy mẫu.

Kết luận

Tóm lại, màn hình cong là gì? Đó là màn hình có bề mặt uốn theo một cung tròn, độ cong được đo bằng chỉ số R (số nhỏ hơn là cong hơn). Độ cong không quyết định chất lượng hình ảnh, nó chỉ là hình dạng; tấm nền, độ phân giải, tần số quét và cách bạn ngồi mới quyết định trải nghiệm. Hãy chọn độ cong theo kích thước màn, bàn làm việc và công việc thường ngày.

Nếu cần tư vấn chọn màn hình hoặc muốn xem trực tiếp, bạn có thể liên hệ Gia Phong Computer để được hỗ trợ.